Η διοικητική μεταρρύθμιση στην Ημαθία με βάση πληθυσμιακά, πολιτικά κριτήρια.Την ώρα που όλα δείχνουν πώς η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ θα προχωρήσει τελικά στη νέα διοικητική μεταρρύθμιση της χώρας, γνωστή πλέον με το όνομα «Καλλικράτης», φαίνεται ότι και οι πολίτες στην πλειοψηφία τους έχουν πεισθεί για την αναγκαιότητα του εγχειρήματος. Στα επιχειρήματα υπέρ της δημιουργίας μεγάλων και ισχυρών δήμων στη χώρα μας συγκαταλέγονται η προσφορά καλύτερων υπηρεσιών στους πολίτες μέσα από πιο οργανωμένες δημοτικές υπηρεσίες, η «αναγκαστική» αναβάθμιση του ρόλου των Τοπικών Συμβουλίων, καθώς σ? ένα μεγάλο δήμο η άποψή τους θα είναι αναγκαία για τη διαμόρφωση της πολιτικής της δημοτικής αρχής, αλλά και οι μεγαλύτερες δυνατότητες ανάπτυξης καθώς οι μεγάλοι δήμοι διαθέτουν συνήθως διαχειριστική επάρκεια για ένταξη έργων στο ΕΣΠΑ.

Ανάλογη είναι και η εικόνα στην Ημαθία: Πέρα από τις επί μέρους ενστάσεις και διαφωνίες, φαίνεται ότι οι περισσότεροι Ημαθιώτες έχουν πεισθεί για την αναγκαιότητα δημιουργίας μεγάλων δήμων στο νομό μας. Εν αναμονή της ανακοίνωσης από την κυβέρνηση του χωροταξικού σχεδιασμού για τη νέα διοικητική μεταρρύθμιση, επιχειρούμε κάποιες προσεγγίσεις με βάση κυρίως τα πληθυσμιακά και πολιτικά δεδομένα της Ημαθίας.

Οι προτάσεις για την Ημαθία
Ο νέος αυτοδιοικητικός χάρτης λέγεται ότι διαμορφώθηκε πάνω στο σχέδιο που είχε επεξεργαστεί το Ινστιτούτο Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΙΤΑ) σε συνεργασία με την ΚΕΔΚΕ και είχε παρουσιαστεί το 2008. Και οι πληροφορίες λένε ότι έχουν ολοκληρωθεί οι διορθώσεις των σημείων που είχαν κριθεί προβληματικά, μετά την εξέταση παρατηρήσεων που δέχθηκε το υπουργείο Εσωτερικών, ενώ το ΙΤΑ είχε δεσμευτεί μετά το πρόσφατο Συνέδριο της ΚΕΔΚΕ ότι θα διατυπώσει και θα παρουσιάσει νέα πρόταση. Οι παρεμβάσεις επί του αρχικού σχεδίου φαίνεται ότι έγιναν σύμφωνα με τα βασικά κριτήρια που είχε θέσει η κυβέρνηση: α) Πληθυσμιακά (οι νέοι ΟΤΑ, με ελάχιστες εξαιρέσεις, θα έχουν πληθυσμό άνω των 30.000 κατοίκων, με ανώτατο όριο τις 70.000, πλην των μεγάλων αστικών κέντρων). β) Γεωγραφικά (κάθε νησί θα έχει έναν ΟΤΑ, με εξαίρεση την Κρήτη και την Εύβοια, ενώ για τις ορεινές ηπειρωτικές περιοχές θα ληφθούν υπόψη τα οδικά δίκτυα), γ) Κοινωνικά (οι νέοι ΟΤΑ θα αποτυπώνουν καλύτερα την κοινωνική διάρθρωση και τις αναλογίες ενεργού πληθυσμού) και δ) Οικονομικά (οι νέοι ΟΤΑ επιδιώκεται να είναι βιώσιμοι, ενώ θα δοθούν αναπτυξιακά κίνητρα στις περιοχές που υστερούν).

Όσον αφορά την Ημαθία, το ΙΤΑ είχε προτείνει το 2008 τη δημιουργία 3 διευρυμένων Δήμων στην Ημαθία: 1) Τον Δήμο Βέροιας, με τη συνένωση των Δήμων Βέροιας, Απ. Παύλου, Βεργίνας και Αντιγονιδών, 2) Τον Δήμο Νάουσας, με τη συνένωση των Δήμων Νάουσας, Ανθεμίων και Ειρηνούπολης και 3) Τον Δήμο Αλεξάνδρειας, με τη συνένωση των Δήμων Αλεξάνδρειας, Πλατέος και Μελίκης.
Την ίδια χρονιά (2008) το Δ.Σ. της Τοπικής Ένωσης Δήμων και Κοινοτήτων του νομού μας, ανταποκρινόμενο στην πρόσκληση του πρώην υπουργού Εσωτερικών Πρ. Παυλόπουλου, κατέθεσε την πρόταση της ΤΕΔΚ Ημαθίας που είχε διατυπωθεί (κατά πλειοψηφία) μετά από συσκέψεις, συναντήσεις και δύο Συνέδρια. Η πρόταση αυτή προέβλεπε τη δημιουργία 5 Δήμων στην Ημαθία που θα προέκυπταν από την συνένωση των παρακάτω δήμων: 1) Βέροιας-Απ. Παύλου-Δοβρά, 2) Νάουσας, 3) Αλεξάνδρειας-Πλατέος-Αντιγονιδών, 4) Ανθεμίων-Ειρηνούπολης και 5) Βεργίνας-Μελίκης-Μακεδονίδος.
Δεν γνωρίζουμε αν θα υπάρξουν αλλαγές στην πρόταση του ΙΤΑ για το νομό μας ή αν θα ληφθεί υπόψη η πρόταση της ΤΕΔΚ Ημαθίας. Πάντως, εμφανή είναι κάποια λάθη που θα πρέπει να διορθωθούν (όπως η περίπτωση του Δήμου Δοβρά που δεν φαίνεται να έχει καμία σχέση με τη Νάουσα (όπου τον τοποθετεί το ΙΤΑ), αλλά και του Δήμου Αντιγονιδών που έχει πιο «συγγενική» σχέση με την Αλεξάνδρεια παρά με τη Βέροια (που τον τοποθετεί το ΙΤΑ). Όσο για τις προτάσεις της ΤΕΔΚ Ημαθίας για τους δύο μικρούς Δήμους, μάλλον θα «κολλήσουν» στα πληθυσμιακά κριτήρια που θέτει η κυβέρνηση.

Πληθυσμιακή προσέγγιση
Ο συνολικός πραγματικός πληθυσμός του νομού Ημαθίας, με βάση την απογραφή του 2001, είναι 143.618 κάτοικοι. Αριθμός που δικαιολογεί τη δημιουργία 3 Δήμων στο νομό, με βάση τα πληθυσμιακά κριτήρια που έχει θέσει το υπουργείο (πληθυσμό άνω των 30.000 κατοίκων) και πολύ δύσκολα «θα χωρέσει» ένας 4ος Δήμος, πόσο μάλλον ένας 5ος. Ας εξετάσουμε πληθυσμιακά την συνένωση των Δήμων, με βάση την πρόταση του ΙΤΑ, την πρόταση της ΤΕΔΚ Ημαθίας, αλλά και προτάσεις και ενστάσεις που διατυπώθηκαν. Οι Δήμοι Δοβρά και Αντιγονιδών θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν «μπαλαντέρ», καθώς ο πρώτος μπορεί να πάει στο Δήμο Νάουσας (σύμφωνα με την πρόταση του ΙΤΑ) ή στο Δήμο Βέροιας (σύμφωνα με την πρόταση της ΤΕΔΚ) και ο δεύτερος μπορεί να βρεθεί στο Δήμο Βέροιας (σύμφωνα με την πρόταση του ΙΤΑ) ή στο Δήμο Αλεξάνδρειας (σύμφωνα με την πρόταση της ΤΕΔΚ). Ενώ «στον αέρα» είναι ακόμη οι Δήμοι Ανθεμίων και Ειρηνούπολης που το ΙΤΑ τους θέλει στο Δήμο Νάουσας, ενώ η ΤΕΔΚ πρότεινε να δημιουργήσουν ξεχωριστό δήμο.

Δήμος Βέροιας: Αν ισχύσει η (παλιά) πρόταση του ΙΤΑ, ο διευρυμένος Δήμος Βέροιας θα αποτελείται από 5 Δήμους (Βέροιας, Απ. Παύλου, Βεργίνας, Αντιγονιδών και Μακεδονίδος) και θα έχει συνολικό πληθυσμό 66.174 κατοίκους. Ενώ αν, αντί του Δήμου Αντιγονιδών, προσαρτηθεί στο Δήμο Βέροιας ο Δήμος Δοβρά, τότε ο πληθυσμός του νέου δήμου θα είναι 65.968 κάτοικοι. Ενώ αν γίνει αποδεκτή η πρόταση της ΤΕΔΚ Ημαθίας ο νέος Δήμος Βέροιας θα αποτελείται από 3 δήμους (Βέροιας, Απ. Παύλου και Δοβρά) και ο συνολικός πληθυσμός του θα είναι 61.144 κάτοικοι. Και στις τρεις περιπτώσεις, ο νέος διευρυμένος Δήμος Βέροιας θα είναι ένας πολύ μεγάλος πληθυσμιακά δήμος.

Δήμος Νάουσας: Σύμφωνα με την πρόταση του ΙΤΑ, ο διευρυμένος Δήμος Νάουσας θα αποτελείται από 4 δήμους (Νάουσας, Ανθεμίων, Ειρηνούπολης και Δοβρά) και θα έχει συνολικό πληθυσμό 39.595 κατοίκους. Αν, όμως, δεν συμπεριληφθεί ο Δήμος Δοβρά, ο πληθυσμός του νέου Δήμου θα πέσει στους 34.441 κατοίκους. Τέλος, αν ισχύσει η πρόταση της ΤΕΔΚ Ημαθίας και ο Δήμος Νάουσας μείνει μόνος του, τότε θα είναι πολύ αποδυναμωμένος, με πληθυσμό μόλις 22.288 κατοίκους.

Δήμος Αλεξάνδρειας: Αν ισχύσει η πρόταση του ΙΤΑ, ο νέος Δήμος Αλεξάνδρειας θα αποτελείται από 3 δήμους (Αλεξάνδρειας, Πλατέος και Μελίκης) και θα έχει συνολικό πληθυσμό 37.849 κατοίκους. Αν ισχύσει η πρόταση της ΤΕΔΚ Ημαθίας, ο διευρυμένος Δήμος Αλεξάνδρειας θα αποτελείται πάλι από 3 δήμους, αλλά αντί του Δήμου Μελίκης θα περιλαμβάνει τον Δήμο Αντιγονιδών. Στην περίπτωση αυτή ο συνολικός πληθυσμός του δήμου θα είναι λίγο μικρότερος, δηλαδή 35.771 κάτοικοι. Όσον αφορά τις δύο άλλες προτάσεις της ΤΕΔΚ Ημαθίας, δηλαδή την πιθανότητα να δημιουργηθούν Δήμος Ανθεμίων-Ειρηνούπολης και Δήμος Βεργίνας-Μελίκης-Μακεδονίδος, αυτό μάλλον αποκλείεται από τα προαναφερθέντα πληθυσμιακά κριτήρια που έχει θέσει η κυβέρνηση. Καθώς οι δύο δήμοι Ανθεμίων και Ειρηνούπολης μαζί έχουν πληθυσμό 12.153 κατοίκους, ενώ στα ίδια επίπεδα είναι και ο συνολικός πληθυσμός των τριών δήμων Βεργίνας, Μελίκης και Μακεδονίδος (12.262 κάτοικοι). Τέλος, έχουν διατυπωθεί και προτάσεις για δημιουργία πεδινών δήμων στην Ημαθία, αλλά προς το παρόν δεν έχουν συγκεκριμενοποιηθεί.

Πολιτική προσέγγιση
Ας εξετάσουμε και από άποψη πολιτικής επιρροής τους νέους διευρυμένους Δήμους, στοιχείο που κάποιοι εκτιμούν ότι θα επηρεάσει τον τελικό χωροταξικό σχεδιασμό, εστιάζοντας στους 3 μεγάλους, Βέροιας, Νάουσας και Αλεξάνδρειας. Με βάση τις προτιμήσεις των ψηφοφόρων στις τελευταίες εθνικές εκλογές (2009), βλέπουμε ότι το ΠΑΣΟΚ είχε προβάδισμα σχεδόν σε όλους τους Δήμους του νομού μας (πλην του Δήμου Μελίκης). Έτσι, θα μπορούσε να υποθέσει κανείς ότι θα είναι «πράσινοι» και οι τρεις μεγάλοι Δήμοι, υπό την προϋπόθεση ότι θα διατηρηθεί το προβάδισμα του κυβερνώντος κόμματος έως τις 14 Νοεμβρίου, ημερομηνία που έχει οριστεί για τη διεξαγωγή των αυτοδιοικητικών εκλογών.

Δήμος Βέροιας: Στον νέο Δήμο Βέροιας των 5 δήμων της πρότασης του ΙΤΑ θα έχουμε επίσης επικράτηση των «πράσινων», καθώς το ΠΑΣΟΚ είχαν ψηφίσει συνολικά στις εθνικές εκλογές συνολικά 19.425 ψηφοφόροι, έναντι 16.633 που ψήφισαν τη Ν.Δ. Διαφορά σημαντική για να ανατραπεί εύκολα σε τόσο λίγο χρονικό διάστημα. Οι εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι στο σύνολό τους θα είναι 60.121. Αν αντί του Δήμου Αντιγονιδών συνενωθεί με τη Βέροια ο Δήμος Δοβρά, οι εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι θα αυξηθούν λίγο (60.535), ενώ η πολιτική διαφοροποίηση δεν είναι σημαντική (19.544 ΠΑΣΟΚ, 16.434 Ν.Δ.). Τέλος, αν ο νέος Δήμος Βέροιας προκύψει από τη συνένωση των δήμων Βέροιας, Απ. Παύλου και Δοβρά (πρόταση ΙΤΑ), τότε θα προκύψει ένας δήμος με 53.453 εγγεγραμμένους ψηφοφόρους, όπου το ΠΑΣΟΚ θα είναι και πάλι πρώτη δύναμη (16.958 ψήφοι έναντι 14.622 της Ν.Δ.).

Δήμος Νάουσας: Στον Δήμο Νάουσας, μέσα από την συνένωση με τους Δήμους Ανθεμίων και Ειρηνούπολης, θα προκύψει αύξηση των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων από 20.839 που είναι σήμερα σε 33.536. Στον διευρυμένο Δήμο φαίνεται ότι θα επικρατήσουν οι δυνάμεις του ΠΑΣΟΚ καθώς είχε προηγηθεί και στους 3 σημερινούς δήμους στις εκλογές του 2009, συγκεντρώνοντας 10.584 ψήφους έναντι 8.910 ψήφων που συγκέντρωσε η Ν.Δ. ως δεύτερο κόμμα. Με βάση τα στοιχεία αυτά, θα μπορούσε να εκτιμήσει κανείς ότι θα προκύψει ένας «πράσινος» δήμος.Εξετάζοντας την περίπτωση να συνενωθεί με τη Νάουσα και ο Δήμος Δοβρά (πρόταση ΙΤΑ), τότε οι εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι θα αυξηθούν σε 39.834 και η δύναμη του ΠΑΣΟΚ στο Δήμο θα είναι 12.869 ψηφοφόροι, έναντι 10.647 της Ν.Δ. Τέλος, αν η Νάουσα μείνει μόνη της (πρόταση ΤΕΔΚ), και τότε δείχνουν να επικρατούν οι δυνάμεις του ΠΑΣΟΚ (6.046 ψήφοι, 4.854 η Ν.Δ.).

Δήμος Αλεξάνδρειας: Στον Δήμο Αλεξάνδρειας, με τη συνένωση με τους Δήμους Πλατέος και Αντιγονιδών (πρόταση ΤΕΔΚ) οι εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι θα γίνουν 35.223. Και εδώ δείχνει να επικρατεί το ΠΑΣΟΚ (με 12.559 ψήφους έναντι 10.304 της Ν.Δ.), οπότε θα μπορούσε να προκύψει ένας «πράσινος» δήμος.

Στην περίπτωση που αντί του Δήμου Αντιγονιδών, συνενωθεί ο Δήμος Μελίκης (πρόταση ΙΤΑ), τότε οι εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι θα είναι 37.904, ενώ πάλι φαίνεται να επικρατούν οι δυνάμεις του ΠΑΣΟΚ και να «χάνεται» μέσα στον μεγάλο Δήμο η «υπεροχή» της Ν.Δ. στη Μελίκη (13.047 ψήφοι έναντι 11.487 της Ν.Δ.). Τέλος, όσον αφορά τους δύο μικρότερους Δήμους που προτείνει η ΤΕΔΚ, ο Δήμος Ανθεμίων-Ειρηνούπολης θα είχε 12.697 εγγεγραμμένους ψηφοφόρους και το ΠΑΣΟΚ θα επικρατούσε σχεδόν οριακά με 4.538 ψήφους έναντι 4.056 της Ν.Δ. Ενώ ο Δήμος Βεργίνας-Μελίκης-Μακεδονίδος θα είχε 15.647 εγγεγραμμένους ψηφοφόρους, το ΠΑΣΟΚ θα επικρατούσε κι εδώ σχεδόν οριακά με 5.240 ψήφους έναντι 4.931 της Ν.Δ.

Φυσικά, στις αυτοδοικητικές εκλογές οι ψηφοφόροι δεν λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο όπως στις εθνικές εκλογές, αν και πολλές φορές υποκύπτουν σε διλήμματα, προκειμένου να αποδείξει το κόμμα τους τη δύναμή του. Επίσης έχει παρατηρηθεί και στο νομό μας ότι ανεξάρτητες υποψηφιότητες υποστηρίζονται από τους πολίτες. Μεγάλο ρόλο παίζουν τα πρόσωπα που θα ηγηθούν των συνδυασμών, στοιχείο από το οποίο θα εξαρτηθεί τόσο η συσπείρωση γύρω τους του πολιτικού χώρου από τον οποίο προέρχονται όσο και η προσέλκυση ψηφοφόρων από άλλους πολιτικούς χώρους. Από την άλλη, δεν γνωρίζουμε τον ρόλο που μπορεί να παίξουν τα ? τρία κυρίως ? μικρότερα κόμματα, με ενδεχόμενες συνεργασίες αρχικά στην κατάρτιση των συνδυασμών ή και στη δεύτερη Κυριακή.

Οικονομική-αναπτυξιακή προσέγγιση
Όσο για τα οικονομικά και αναπτυξιακά δεδομένα που θα δημιουργηθούν στο νέο χωροταξικό περιβάλλον, η προσέγγιση θεωρείται ακόμη πολύ παρακινδυνευμένη, καθώς θα εξαρτηθεί από δεδομένα που ακόμη δεν γνωρίζουμε.
Όσον αφορά τα οικονομικά δεδομένα, θα εξαρτηθούν από τις κινήσεις εξοικονόμησης πόρων που θα προβλέπει ο «Καλλικράτης» (κατάργηση ή όχι Δημαρχείων, συγκέντρωση-κατάργηση υπηρεσιών κ.λ.π.), αλλά και από την κυβερνητική βούληση να στηρίξει οικονομικά τους νέους Δήμους. Ενώ σχετικά με την αναπτυξιακή προοπτική, με μια πρώτη ματιά φαίνεται ότι θα είναι καλύτερη με βάση τις αυξημένες δυνατότητες ένταξης έργων στο ΕΣΠΑ, αλλά θα εξαρτηθεί από πολλούς παράγοντες που απαιτούν προσέγγιση από ειδικούς. Θα μεταφέρουμε μόνο κάποιες παρατηρήσεις που μας έδωσε ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου Ημαθίας κ. Νίκος Ουσουλτζόγλου και αφορούν την χωροθέτηση βιοτεχνικών-βιομηχανικών πάρκων στο νομό μας. Ο Δήμος Δοβρά έχει προχωρήσει τη διαδικασία χωροθέτησης βιοτεχνικής ζώνης στην περιοχή του, δράση που θα φέρει ως «προίκα» στον διευρυμένο Δήμο Βέροιας αν συνενωθεί μαζί του, εξυπηρετώντας συνολικά τον νέο Δήμο.

Την ίδια ώρα και ο Δήμος Πλατέος (σε συνεργασία με το Επιμελητήριο Ημαθίας) προωθεί τη δημιουργία βιοτεχνικού πάρκου στην περιοχή του Δήμου, κίνηση που (αν έχει το ποθητό αποτέλεσμα) θα αποβεί πολύ σημαντική και για τον διευρυμένο Δήμο (με την Αλεξάνδρεια). Άλλωστε, ο Δήμος Πλατέος διαθέτει και άλλα αναπτυξιακά πλεονεκτήματα (φυσικό αέριο, γειτνίαση με τη Θεσσαλονίκη κ.ά.) που μπορεί να εκμεταλλευτεί ο νέος Δήμος (μαζί με τις σύγχρονες μονάδες παραγωγής αγροτικών προϊόντων που διαθέτει ο Δήμος Αλεξάνδρειας). Αναπτυξιακά πλεονεκτήματα διαθέτουν, φυσικά, όλες οι περιοχές της Ημαθίας (στον τομέα του τουρισμού κ.α.), αλλά ελάχιστα τα έχουμε εκμεταλλευτεί μέχρι τώρα. Ευελπιστούμε ότι η νέα χωροταξική δομή του νομού θα αυξήσει τις δυνατότητες εκμετάλλευσής τους, αλλά και ότι θα εκλεγούν φωτισμένοι Δήμαρχοι που θα τα προβάλλουν.